Minister Turtelboom: Probleem vergoeding leken in katholieke Kerk werd reeds aangekaart, maar men moet rekening houden met huidige moeilijke budgettaire klimaat

Commissie voor de Justitie van woensdag 15 mei 2013

08 Vraag van de heer Tanguy Veys aan de minister van Justitie over “de vergoeding door de Staat van leken voor de erediensten van de katholieke Kerk” (nr. 17861)
 
08.01 Tanguy Veys (VB): Mevrouw de voorzitter, mevrouw de minister, de materiële belangen van een parochie, ik bedoel de woning van de pastoor, het onderhoud van de gebouwen, enzovoort, worden behartigd door de kerkfabriek. Sinds het Napoleontisch Concordaat van 1801 krijgt deze hiervoor overheidssteun, als compensatie voor de onteigeningen en kerkplunderingen tijdens het Franse bewind. Die regeling komt in België ten laste van de gemeente en de FOD Justitie.
 
Volgens krantenberichten boeken de Belgische bisdommen blijkbaar operationele verliezen. De jaarlijkse inkomsten, vooral uit giften en legaten, zijn zelfs zo drastisch afgenomen dat ze de jaarlijkse kosten niet meer dekken. De bisdommen kunnen de verliezen enkel nog stutten dankzij de opbrengsten uit hun financiële beleggingen of door een uitzonderlijke opbrengst zoals de verkoop van een gebouw.
 
Zoals men kan vermoeden is de misviering hopeloos verlieslatend wat betreft het stoelgeld dat de meeste mensen geven. In 2011 brachten de eucharistievieringen in Vlaanderen 8,7 miljoen euro op aan stoelgeld, omhalingen en bijdragen voor begrafenissen, huwelijken en missen ter nagedachtenis aan overledenen. De kosten voor de erediensten daarentegen liepen op tot 20 miljoen euro. Daarnaast zijn er bijvoorbeeld ook nog de voorzieningen die gebeurd zijn om de slachtoffers van seksueel misbruik te vergoeden. Ook dat bedrag liep al flink op. In 2011 was dit 75 000 euro en in 2012 meer dan 100 000 euro.
 
In het licht van deze financiële resultaten, die niet meteen rooskleurig zijn, reageerde de woordvoerder van het Bisdom Gent, de heer Koen Vlaeminck, in De Tijd van 10 mei 2013 als volgt: “Onze inkomsten uit giften en legaten dalen, terwijl wij meer leken moeten betalen en onze loonkosten dus stijgen. Als de regels zouden veranderen en bijvoorbeeld leken ook door de Staat zouden worden betaald voor de erediensten, zou de situatie misschien wat verbeteren.” Hij bevestigde ook dat de operationele verliezen een uitdaging vormen voor alle bisdommen.
 
Ook Patrick du Bois, financieel verantwoordelijke voor het Aartsbisdom Mechelen, bevestigde dat de katholieke kerk veel meer doet dan enkel erediensten verzorgen. Hij stelde op Radio 1 het volgende: “De katholieke kerk zorgt niet alleen voor sociale diensten maar ook voor de begeleiding van jonge gezinnen en van kinderen die met problemen kampen, voor sociale huisvesting, enzovoort. De meeste politici en overheden erkennen het belang van deze bijdrage voor onze samenleving.”
 
Gelet op uw verantwoordelijkheid in verband met de naleving van het historische Napoleontisch Concordaat, had ik toch graag vernomen in hoeverre u zelf akkoord gaat met de vraag vanuit de bisdommen. Ook stel ik de vraag in welke mate u van mening bent dat ook leken door de Staat moeten worden betaald voor de erediensten van de katholieke kerk. Indien u hiermee akkoord bent, welke maatregelen zijn er dan reeds genomen? Indien u deze mening niet deelt, waarom niet?
 
08.02 Minister Annemie Turtelboom: Mevrouw de voorzitter, artikel 181, alinea 1 van de Grondwet bepaalt dat de wetten en pensioenen van de bedienaren van erediensten ten laste komen van de Staat en de daartoe vereiste bedragen jaarlijks in de begroting worden voorzien.
 
Wie het statuut van bedienaar heeft, is een gegeven dat door de betrokken eredienst volgens zijn interne regels wordt vastgelegd. De Raad van State preciseerde in 1962 al dat niet alle bedienaren een vergoeding toekomt, maar enkel degenen die nuttig en nodig zijn voor de religieuze noden van de bevolking.
 
Door het dalend aantal roepingen in de katholieke Kerk zijn niet alle plaatsen ingevuld. Om dat te compenseren doet de katholieke kerk steeds meer een beroep op leken. In het verleden werden reeds de parochieassistenten opgenomen in de nomenclatuur van de wet van 2 augustus 1974, betreffende de wedden van de titularissen van sommige openbare ambten van de bedienaars van de erkende erediensten en de afgevaardigden van de Centrale Vrijzinnige Raad.
 
Het probleem van de leken is niet nieuw en ik heb reeds overleg gehad met de bevoegde representatieve organen van de katholieke erediensten. Dit gebeurt uiteraard met de nodige omzichtigheid, rekening houdend met het moeilijke budgettaire klimaat waarin wij ons op dit ogenblik bevinden.
 
08.03 Tanguy Veys (VB): Mevrouw de minister, ik dank u voor uw antwoord. Ik ben blij alvast te vernemen dat er reeds overleg geweest is.
 
Ik heb begrip voor de federale budgettaire situatie, maar wij mogen ook niet vergeten dat de budgettaire situatie binnen onder meer de katholieke kerk evenmin rooskleurig is. Als de kerkfabrieken verliezen maken, dan worden die wel eens op de gemeente afgewenteld. Ook de gemeenten en de provincies spelen een rol inzake de rekeningen van de kerkfabrieken. Zeker in verband met de vergoeding van de leken zou men toch moeten kijken of er een wijziging kan komen en of wij kunnen komen tot een situatie waarin de financiële gevolgen voor de katholieke kerk minder zwaar zijn.
 
Het incident is gesloten.
L’incident est clos.

Misschien bent u ook geïnteresseerd in ...